Zorra e irrituar
Te sindroma e zorrës së irrituar, pacienti ka shqetësime të ndryshme në traktin gastrointestinal – por pa shkaqe organike. Bëhet fjalë për çrregullime funksionale të sistemit tretës.
Përmbajtja
Çfarë është zorra e irrituar (sindroma e zorrës së irrituar, SZI)?
Zorra e irrituar, (anglisht si Irritable Bowel Syndrome (IBS) ose edhe colon irritabile), është një nga çrregullimet funksionale më të shpeshta të traktit gastrointestinal. Nuk preket vetëm zorra e trashë, por i gjithë sistemi tretës mund të jetë i përfshirë. Pavarësisht ekzaminimeve të kujdesshme mjekësore, shpesh nuk gjendet ndonjë shkak organik për shqetësimet, ndonjëherë të forta, të tretjes.
Vlerësohet se në vendet e industrializuara rreth 20% e popullsisë vuajnë, në shkallë të ndryshme, nga sindroma e zorrës së irrituar. Gratë preken rreth dy herë më shpesh se burrat. Zakonisht, shqetësimet shfaqen për herë të parë midis moshës 20 dhe 30 vjeç dhe shpesh zgjasin për muaj ose vite. Shpesh, si një faktor nxitës mund të identifikohet edhe përdorimi i antibiotikëve në lidhje me një infeksion të zorrëve, i njohur si sindroma post-infektive e zorrës së irrituar. Cilësia e jetës së pacientëve shpesh kufizohet ndjeshëm.
Cilat simptoma shfaqen te sindroma e zorrës së irrituar?
Simptomat tipike të sindromës së zorrës së irrituar janë dhimbjet e barkut, dhimbjet abdominale, fryrja, kapsllëku ose diarreja. Stresi mund t’i përkeqësojë edhe më shumë këto simptoma. Shqetësimet ndonjëherë lehtësohen pas jashtëqitjes ose shfaqen më shpesh pas ngrënies, sidomos kur konsumohet shumë ushqim. Në këto raste, enzimat tretëse mund të mos jenë të mjaftueshme, duke çuar në çrregullime të tretjes me fermentim dhe kalbëzim, të cilat nga ana e tyre shkaktojnë fryrje.
Ndonjëherë krijohet ndjesia sikur zorra nuk zbrazet plotësisht. Përveç kësaj, mund të shfaqen edhe urth, gromësira dhe zhurma të zorrëve. Diagnoza “sindroma e zorrës së irrituar” mund të vendoset vetëm pasi të jenë përjashtuar sëmundje të tjera akute, pra pasi të jenë përjashtuar shkaqe të tjera të mundshme të shqetësimeve. Sëmundja në vetvete është shumë e bezdisshme dhe e rëndë për pacientin, por nuk është e rrezikshme.
Shqetësimet te RDS
Sindroma e zorrës së irrituar (RDS) konsiderohet e pranishme kur plotësohen këto 3 kushte:
Ka shqetësime kronike, pra që zgjasin më shumë se 3 muaj (p.sh. dhimbje barku, fryrje), të cilat si pacienti ashtu edhe mjeku i lidhin me zorrën dhe që zakonisht shoqërohen me ndryshime të jashtëqitjes, si diarre, kapsllëk ose alternim midis diarresë dhe kapsllëkut.
Shqetësimet janë aq të rëndësishme sa pacienti kërkon ndihmë mjekësore ose shqetësohet shumë për to, dhe simptomat duhet të jenë aq të forta sa të ndikojnë dukshëm në cilësinë e jetës.
Kusht është që të mos ketë shenja që tregojnë praninë e sëmundjeve të tjera, të cilat mund të jenë shkaku i këtyre shqetësimeve .
Simptomat shoqëruese
Pacientët që vuajnë nga sindroma e zorrës së irrituar shpesh kanë edhe këto probleme ose shqetësime:
- Çrregullime të ankthit
- Depresion
- Pagjumësi
- Sindroma e lodhjes kronike (Chronic Fatigue Syndrome = CFS)
- Dhimbje koke (migrenë)
- Fibromialgji (e ashtuquajtura “reumatizëm i indeve të buta” me dhimbje të përhapura)
- Dhimbje menstruale
Jeta e përditshme me sindromën e zorrës së irrituar
Pas diagnostikimit me sindromën e zorrës së irrituar, ka disa gjëra të cilave duhet t’u kushtoni vëmendje ose madje t’i shmangni. Është e rëndësishme të dëgjoni trupin tuaj dhe të kuptoni se cilat ushqime i bëjnë mirë dhe cilat shkaktojnë shqetësime. Njihuni më mirë me simptomat tuaja – në këtë mënyrë, daljet dhe jeta e përditshme mund të bëhen sërish të këndshme dhe të mos përbëjnë më barrë.
Shkaqet e zorrës së irrituar
Ekzistojnë teori të ndryshme mbi shkaqet mjekësore dhe shkencore të sindromës së zorrës së irrituar. Si shkaktarë të mundshëm të kësaj sindrome konsiderohen, ndër të tjera, infeksionet bakteriale të traktit gastrointestinal, çrregullimi i funksionit imunitar në sistemin tretës dhe peristaltika jonormale e zorrëve, pra çrregullimet e lëvizshmërisë së zorrës. Shkencëtarët kanë arritur të identifikojnë një sërë ndryshimesh tipike në zorrët e personave të prekur. Megjithatë, këto ndryshime nuk shfaqen vetëm te sindroma e zorrës së irrituar, por pjesërisht edhe te sëmundjet inflamatore kronike të zorrëve, divertikuliti dhe intolerancat ushqimore.
Te personat me sindromën e zorrës së irrituar, ushqimi kalon nëpër traktin tretës ose shumë shpejt, ose shumë ngadalë. Për këtë arsye, personat e prekur mund të vuajnë nga diarreja, kur kalimi është shumë i shpejtë dhe nuk mund të bëhet ripërthithja e lëngjeve, duke bërë që jashtëqitja të mbetet e lëngshme, ose nga kapsllëku, kur kalimi është shumë i ngadalshëm. Shpesh ekziston edhe një çrregullim i kolonizimit bakterial të zorrës: bakteret normale intestinale, të cilat ndihmojnë në tretje, janë në pakicë, ndërsa bakteret e dëmshme që prodhojnë gazra marrin epërsi. Si pasojë, formohen më shumë gazra në zorrë, të cilat shkaktojnë ndjesi fryrjeje, gazra dhe dhimbje të forta barku. Përveç kësaj, ndjeshmëria ndaj dhimbjes te pacientët me zorrë të irrituar është e rritur, ndër të tjera për shkak të një pragu më të ulët dhimbjeje ndaj stimujve të zgjerimit. Barriera intestinale, e cila mbron nga substancat e dëmshme, është e dobësuar dhe muri i zorrës bëhet më i përshkueshëm (“Leaky Gut” = “zorrë e përshkueshme”): si rezultat, nuk ndodh largimi i duhur i substancave të dëmshme. Stresi i përkeqëson simptomat. Pacientët me sindromën e zorrës së irrituar kanë prirje më të lartë për depresion dhe çrregullime ankthi. Gjithashtu, mendohet se mund të ketë një çrregullim të sistemit nervor autonom, të shoqëruar me shqetësime psikosomatike.
Shkaqe të tjera të mundshme të zorrës së irrituar
Substanca sinjalizuese serotoninë është gjithashtu përgjegjëse për mënyrën se si perceptohet dhimbja. Kur sistemi nervor i zorrës stimulohet te një person me sindromën e zorrës së irrituar, ai nuk arrin më të rregullojë siç duhet sasinë e substancave sinjalizuese që çlirohen. Kështu, mund të ndodhë që personat e prekur ta ndiejnë më fort aktivitetin e zorrës dhe të përjetojnë dhimbje, ndërsa te personat e shëndetshëm këto stimuj nuk e kalojnë pragun e perceptimit.
Muri i zorrës te pacientët me sindromën e zorrës së irrituar reagon veçanërisht me ndjeshmëri ndaj stimujve të zgjerimit që shkaktohen nga ushqimi. Zorra ka një sistem nervor të vetin në murin intestinal, të quajtur sistemi nervor enterik (SNE), i cili njihet edhe si “truri i barkut”. Ai sinjalizon kur ushqimi hyn në zorrë dhe zgjeron murin e saj. Së bashku me substancën sinjalizuese “serotoninë”, sistemi nervor enterik kontrollon tretjen duke stimuluar muskulaturën e zorrës që të tkurret dhe të relaksohet në mënyrë të alternuar. Në këtë mënyrë krijohet një valë peristaltike, e cila e transporton ushqimin përpara. Në sindromën e zorrës së irrituar, ky sistem nervor intestinal është i çrregulluar, pra i “irrituar”, dhe i jep muskulaturës së zorrës sinjale të gabuara. Si pasojë, lëvizjet e zorrës bëhen të pakoordinuara dhe tretja në tërësi dëmtohet. Në disa raste, masa ushqimore transportohet shumë shpejt dhe shfaqet diarreja, që njihet si sindroma e zorrës së irrituar me predominim të diarresë. Mund të ndodhë edhe e kundërta: nëse muskulatura lëviz shumë ngadalë, mund të shfaqet kapsllëku, ose obstipacioni, që njihet si sindroma e zorrës së irrituar me predominim të kapsllëkut. Dhimbjet e zorrës së irrituar dhe fryrja shfaqen kur muskujt tkurren shumë fort dhe nuk arrijnë të relaksohen plotësisht.
Disa studime tregojnë se sindroma e zorrës së irrituar mund të jetë pasojë e infeksioneve të traktit gastrointestinal, të njohura si “gripi i stomakut dhe zorrëve”. Ka mundësi që infeksionet intestinale nga disa baktere të caktuara, si Campylobacter jejuni, Clostridium difficile ose forma të dëmshme të E. coli, të shkaktojnë më shpesh sindromën e zorrës së irrituar krahasuar me patogjenë të tjerë. Një infeksion enteral, pra një infeksion që prek zorrën, është përgjegjës vetëm për rreth një në dhjetë raste. Kur një infeksion intestinal është shkaku i sindromës së zorrës së irrituar, personat e prekur zakonisht zhvillojnë simptoma të theksuara të diarresë. Edhe antibiotikët, të cilët shpesh përdoren me nxitim në rastet e infeksioneve intestinale, mund të dëmtojnë mikrobiomën intestinale dhe të shërbejnë si shkaktarë të sindromës së zorrës së irrituar.
Në mostrat e indeve të mukozës intestinale të personave të prekur mund të konstatohet një aktivitet i rritur imunitar. Kështu, në mukozë vërehet një prani më e lartë e qelizave mbrojtëse të sistemit imunitar dhe e substancave të tyre sinjalizuese, si mediatorët inflamatorë, për shembull interleukinat. Nga vjen ky aktivitet i rritur në rastin e sindromës së zorrës së irrituar dhe çfarë funksioni mund të ketë, ende po studiohet.
Në mukozën intestinale, qelizat fqinje lidhen me njëra-tjetrën përmes një “pike lidhëse”, që në anglisht quhet “Tight Junction”. Këto lidhje i mbyllin hapësirat midis qelizave, në mënyrë që substancat e huaja ose patogjenët të mos mund të kalojnë ndërmjet tyre. Për sa kohë kjo “barrierë intestinale” është e paprekur, tërësia e qelizave të mukozës intestinale formon një mburojë të vërtetë mbrojtëse, duke parandaluar depërtimin e substancave të huaja nga hapësira e zorrës në organizëm. Në sindromën e zorrës së irrituar, kjo barrierë intestinale bëhet “jo hermetike” ose “e përshkueshme”; qelizat nuk janë më të lidhura aq fort me njëra-tjetrën. Si pasojë, patogjenët dhe toksinat, pra “substancat helmuese”, mund ta përshkojnë më lehtë mukozën intestinale dhe të shkaktojnë një reaksion imunitar, pra një “irritim”.
Si diagnostikohet sindroma e zorrës së irrituar?
Diagnoza e sindromës së zorrës së irrituar vendoset në bazë të modelit tipik të simptomave, si edhe pas përjashtimit të sëmundjeve të tjera.
- Ku keni dhimbje dhe në cilat situata shfaqen ato?
- A keni diarre apo kapsllëk?
- A keni vënë re ndonjë lidhje midis dhimbjeve dhe ushqimeve apo pijeve të caktuara?
A keni simptoma të tjera, si të vjella, dhimbje muskujsh dhe kyçesh, urth apo temperaturë? A keni vënë re gjak në jashtëqitje? A lodheni shpejt? A keni humbur peshë? Këto nuk janë tipike për sindromën e zorrës së irrituar dhe konsiderohen si shenja alarmi që kërkojnë vlerësim për sëmundje më serioze.
- A po kaloni aktualisht një periudhë stresuese?
- A keni sëmundje të tjera? Pyetni për shkaktarët dhe rrethanat, si për shembull stresi, mërzia ose mbingarkesa, që i përkeqësojnë simptomat.
- A merrni rregullisht barna ose keni marrë të tilla gjatë javëve të fundit, ndër të tjera antibiotikë, qetësues dhimbjesh, barna për zemrën, preparate për tiroiden ose laksativë?
- Pyetje rreth historikut familjar (prania e sëmundjeve në familje)
- Prania e sëmundjeve organike të zorrëve**, p.sh. sëmundjet inflamatore kronike të zorrëve (SIKZ), të cilat shoqërohen me diarre të rënda.
Në fillim të çdo diagnostikimi qëndron një bisedë e detajuar anamneze me mjekun ose mjekën.
Ekzaminimet për diagnostikimin e sindromës së zorrës së irrituar
Pas bisedës së detajuar të anamnezës, kryhet një ekzaminim fizik, gjatë të cilit mjeku ose mjekja kontrollon zonën anale, si edhe palpon dhe dëgjon barkun. Një mostër jashtëqitjeje mund të japë informacion mbi çrregullimet e tretjes dhe çrregullimet funksionale të zorrës. Gjithashtu, jashtëqitja kontrollohet për praninë e gjakut të fshehur, pra gjakut okult, i cili nuk është i dukshëm me sy të lirë. Përveç traktit intestinal, mjeku kontrollon edhe fshikëzën urinare, veshkat, te gratë vezoret dhe, në varësi të simptomave, edhe zemrën.
Analiza e gjakut dhe e jashtëqitjes, si për shembull për praninë e gjakut në jashtëqitje ose parazitëve/krimbave, analiza e urinës, si edhe testet funksionale të organeve, japin gjithashtu informacione të rëndësishme. Ngjashëm si në rastin e fryrjes dhe gazrave, edhe këtu duhet të përjashtohen intolerancat ushqimore, si intoleranca ndaj fruktozës, laktozës, sorbitolit etj. Nëse simptomat shfaqen në mënyrë akute dhe shoqërohen me humbje peshe, temperaturë, lodhje, anemi, të vjella, shqetësime të kyçeve dhe/ose prani gjaku në jashtëqitje, shkak mund të jenë sëmundje serioze. Në këto raste është domosdoshmërisht i nevojshëm një vlerësim i mëtejshëm mjekësor për të sqaruar sëmundjen bazë. Gjithashtu, duhet të hetohen shenjat që mund të tregojnë sëmundje të mëlçisë, të tëmthit ose të pankreasit.
Në disa raste mund të vijojë edhe ekzaminimi i rektumit, pra zorrës së fundit, dhe i zorrës së trashë përmes kolonoskopisë. Gjatë kolonoskopisë, zorra e trashë dhe pjesa fundore e zorrës së hollë ekzaminohen në mënyrë endoskopike përmes kanalit anal. Zorra mund të paraqitet gjithashtu edhe përmes një ekzaminimi radiologjik me kontrast. Nëse përjashtohet prania e një sëmundjeje organike, e një intolerance ushqimore ose e një sëmundjeje inflamatore kronike të zorrëve, mjeku mund të vendosë diagnozën e sindromës së zorrës së irrituar. Sindroma e zorrës së irrituar është një “diagnozë përjashtimi”, e cila vendoset vetëm pasi të jetë konfirmuar se shkaqet e tjera nuk janë të pranishme.
Masa të tjera të mundshme diagnostikuese:
- Ekzaminim me ultratinguj i të gjithë kavitetit abdominal (sonografi)
- Ekzaminim radiologjik i zorrëve dhe kavitetit abdominal, sot zakonisht në formën e tomografisë së kompjuterizuar (CT)
Çfarë ndihmon në rastin e sindromës së zorrës së irrituar?
Studime më të reja tregojnë se sindroma e zorrës së irrituar lidhet gjithashtu me inflamacione të lehta kronike dhe me një florë bakteriale intestinale më pak të larmishme dhe më pak funksionale. Shpesh, sindroma e zorrës së irrituar shfaqet pas infeksioneve intestinale, veçanërisht kur ato trajtohen me antibiotikë. Kjo sepse antibiotikët dëmtojnë më tej florën natyrale dhe të shëndetshme intestinale, duke lejuar që bakteret e dëmshme të përhapen pa pengesë. Si pasojë, zorra bëhet gjithnjë e më e përshkueshme dhe barriera mbrojtëse e saj dëmtohet. Mirra, kamomili dhe karboni medicinal nga kafeja ndihmojnë në forcimin dhe mbrojtjen e barrierës intestinale.
Si mund të trajtohet sindroma e zorrës së irrituar?
Sindroma e zorrës së irrituar është një gjendje e pakëndshme, e cila ndikon ndjeshëm në cilësinë e jetës. Trajtimi mjekësor konvencional është i mundur vetëm në mënyrë të kufizuar dhe kryesisht i orientuar drejt lehtësimit të simptomave. Fillimisht, më e rëndësishmja është që të kuptoni dhe të vlerësoni saktë simptomat tuaja, pa u shqetësuar se pas tyre mund të fshihet domosdoshmërisht një sëmundje serioze. Duke qenë se barnat konvencionale shpesh mund të kenë efekte anësore të rëndësishme, duhet vlerësuar me kujdes nëse rreziqet e trajtimit medikamentoz janë më të mëdha sesa vetë shqetësimet.
Shpesh, vetëm ndryshimi i mënyrës së ushqyerjes dhe shmangia e ushqimeve që shkaktojnë fryrje ose janë të vështira për t’u tretur mund të ndihmojnë në lehtësimin e simptomave. Metodat natyrale të trajtimit mund të jenë të mjaftueshme si terapi e vetme në rastet me simptoma të lehta, por mund të përdoren edhe si mbështetje krahas trajtimit mjekësor konvencional.
Vaji i mentes në formë gastro-rezistente, ku përbërësi aktiv çlirohet në zorrën e hollë, ka efekt relaksues. Edhe kamomili, vaji i livandos, koriandri, melisa dhe kallamusi kanë një ndikim qetësues në stomak dhe zorrë. Bimët e përmendura janë të disponueshme në farmaci në formë çajrash ose preparatesh të gatshme. Preparatet speciale të prodhuara biologjikisht nga frutat e papajës ndihmojnë kundër shqetësimeve si fryrja, dhimbjet gjatë jashtëqitjes ose kapsllëku dhe qetësojnë sistemin tretës që ndodhet në gjendje alarmi.
Në rastin e jashtëqitjes shumë të fortë, mund të provohet me kujdes një dietë e pasur me fibra dhe e tolerueshme nga organizmi. Duhet pasur kujdes, pasi fibrat mund të shkaktojnë edhe fryrje. Substancat mukilagjinoze, si farat e linit, psiliumi indian dhe krundet e grurit, nxisin kalimin intestinal në rast kapsllëku, përthithin shumë ujë dhe mund të ndihmojnë edhe në reduktimin e diarresë. Ushqime si orizi, patatet dhe tërshëra kanë efekt shtrëngues. Në rast fryrjeje dhe gazrash, preparatet ose çajrat me qimnon, kopër dhe anason mund të sjellin lehtësim.
Prebiotikë vs. probiotikë
Në dallim nga probiotikët, prebiotikët nuk janë organizma të gjallë. Ato janë fibra, si inulina ose frukto-oligosakaridet, të cilat nuk mund të shpërbëhen dhe të treten në zorrën e hollë, prandaj kalojnë të paprekura në zorrën e trashë. Atje ato shërbejnë si “ushqim” për bakteret e shëndetshme që gjenden natyrshëm në zorrë.
Probiotikët në rastin e sindromës së zorrës së irrituar
Për t’iu përgjigjur në mënyrë efektive shkaqeve të shumta të sindromës së zorrës së irrituar, ekzistojnë metoda të buta që veprojnë mbi vetë shkaktarët e saj dhe ndihmojnë gjithashtu në parandalimin e simptomave: bakteret natyrale të zorrëve – preparate me baktere probiotike, të cilat rekomandohen nga komisionet dhe shoqatat mjekësore-shkencore për të gjitha format e simptomave të zorrës së irrituar. Këto baktere probiotike intestinale nuk ndihmojnë vetëm në lehtësimin e simptomave, por veprojnë edhe mbi shkaqet e sindromës së zorrës së irrituar, duke rikthyer ekuilibrin në zorrë në tri drejtime:
Bakteret intestinale janë mikroorganizma krejtësisht natyralë, të pranishëm në një zorrë të shëndetshme, të cilët mbështesin tretjen dhe mirëqenien tonë në shumë mënyra.
Bakteret intestinale nuk kanë efekte të padëshiruara; ndonjëherë, në fillim të trajtimit, mund të shfaqen fryrje të lehta ose ndryshime në jashtëqitje. Megjithatë, këto janë të përkohshme, përpara se të fillojnë efektet e dobishme.
Me anë të baktereve intestinale, si bifidobakteret, laktobacilet, laktokokët dhe streptokokët, të kombinuara në formula të veçanta kundër shkaqeve të ndryshme si inflamacioni, “Leaky Gut”, mikrobet e dëmshme, shpesh pas trajtimit me antibiotikë ose infeksioneve intestinale, si edhe çrregullimet e motilitetit, synohet trajtimi i shkakut të simptomave dhe eliminimi i tyre.
Marrja e rregullt e probiotikëve ndihmon në forcimin e mukozës intestinale dhe funksionit të saj barrierë, si edhe në parandalimin ose ndalimin e proceseve inflamatore.
Për shkencëtarin Christoph Högenauer, kjo qasje përputhet plotësisht me gjetjet e deritanishme të studimeve. Eksperti shprehet: “Një meta-analizë e publikuar së fundmi, e cila përfshin 35 studime relevante, tregon se jo të gjithë probiotikët janë njësoj efektivë. Megjithatë, në varësi të simptomës dhe formës së shqetësimit, ata kanë në përgjithësi një efekt shumë pozitiv. Në shumicën e studimeve, probiotikët multispecies duket se veprojnë më mirë se probiotikët me një shtam të vetëm, për të lehtësuar simptomat e mundimshme.” Për shembull, përmbledhja e të gjitha studimeve tregon se te 21% e personave të prekur ka pasur përmirësim të simptomave tipike; 25% kanë pasur më pak dhimbje barku dhe fryrje, ndërsa shpeshtësia e urgjencës së fortë dhe të papritur për jashtëqitje është ulur ndjeshëm.
Një studim i ri i Universitetit Mjekësor të Grazit është përqendruar te efekti i probiotikëve në sindromën e zorrës së irrituar. Në fokus ishte sistemi imunitar i mukozës intestinale, i njohur edhe si sistemi imunitar mukozal, si edhe mënyra se si shtamet bakteriale me veprim anti-inflamator e mbështesin zorrën për të rregulluar çrregullimet e shkaktuara nga stresi. Rezultati: marrja e rregullt e këtij sinbiotiku ndihmon në forcimin e mukozës intestinale dhe funksionit të saj barrierë, si edhe në parandalimin ose ndalimin e proceseve inflamatore. Substanca sinjalizuese e lumturisë, serotonina, dhe hormoni i gjumit, melatonina, mund të prodhohen sërish në sasi të mjaftueshme, ndërsa zorra qetësohet. Ndërkohë, edhe Shoqata Gjermane për Gastroenterologjinë, Sëmundjet Tretëse dhe Metabolike (DGVS) rekomandon në udhëzimet e saj përdorimin e probiotikëve në sindromën e zorrës së irrituar, ku zgjedhja e shtamit bakterial duhet të bëhet në varësi të simptomave. Probiotikët rekomandohen nga DGVS edhe në rast dhimbjesh, diarreje, kapsllëku dhe fryrjeje që lidhen me sindromën e zorrës së irrituar.
Ditari i ushqyerjes
Mbani nën kontroll vaktet që konsumoni. Në këtë mënyrë mund të kuptoni më lehtë nëse disa ushqime tolerohen më mirë nga organizmi juaj se të tjerat. Mjafton ta plotësoni shkurt çdo ditë.
Cilat këshilla mund të ndihmojnë në rastin e sindromës së zorrës së irrituar?
Këshilla 1
Planifikoni kohë për relaksim! Kur jeni të qetë, është e qetë edhe zorra juaj! Stresi i përkeqëson simptomat e sindromës së zorrës së irrituar. Relaksimi i mjaftueshëm dhe aktiviteti fizik i rregullt ndihmojnë që zorra të rikthehet në ekuilibër. Sauna, lëvizja në natyrë dhe terapitë me ujë mund të jenë të dobishme. Praktikimi i metodave të relaksimit, si për shembull trajnimi autogjen ose joga, ndihmon në kontrollimin e shqetësimeve në rast stresi, nervozizmi dhe ankthi. Pacientët me probleme të rënda psikologjike ose depresion duhet të konsultohen me një psikoterapist.
Këshilla 2
Hiqni nga dieta ushqimet që shkaktojnë fryrje dhe janë të vështira për t’u tretur. Për këtë është e nevojshme të mbani një ditar ushqimor dhe të identifikoni ushqimet, pijet dhe situatat që ndikojnë te simptomat dhe shkaktojnë shqetësime. Parandalimi është më i mirë se trajtimi. Shkaktarët e sindromës së zorrës së irrituar duhet t’i shmangni! Nëse përdoren fibra që nxisin lëvizshmërinë e zorrës, duhet të preferohen fibrat e tretshme në ujë, si mielli i farave të karobit dhe pektina. Shumë vakte të vogla janë më të mira se pak vakte të mëdha! Hani ngadalë dhe përtypeni mirë ushqimin! Pini mjaftueshëm lëngje, për shembull ujë mineral pa gaz! Shmangni ushqimet e yndyrshme dhe ato që shkaktojnë fryrje, si edhe pijet shumë të ftohta ose shumë të nxehta. Edhe pijet me gaz dhe frutat shpesh shkaktojnë shqetësime.
Ushqehuni rregullisht dhe gjithmonë në orare të caktuara!
Këshilla 3
Duhanpirja duhet të ndërpritet sa më shumë të jetë e mundur, ndërsa alkooli duhet të konsumohet vetëm me masë!
Këshilla 4
Marrja, edhe afatgjatë, e sinbiotikëve multispecies të zhvilluar posaçërisht, me veprim probiotik, që mbrojnë mukozën intestinale dhe ndihmojnë në balancimin e funksionit tretës, është ideale për parandalimin dhe trajtimin mbështetës të sindromës së zorrës së irrituar.
